Wielki Post to okres, w kt\u00f3rym wyciszamy karnawa\u0142owe zabawy, organy w ko\u015bcio\u0142ach zmieniaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c sw\u00f3j d\u017awi\u0119k, kap\u0142an celebruje Msz\u0119 \u015bw. w szatach koloru fioletowego, podczas Liturgii \u015bpiewane jest \u201eChwa\u0142a Tobie S\u0142owo Bo\u017ce\u201d lub \u201eChwa\u0142a Tobie Kr\u00f3lu Wiek\u00f3w\u201d zamiast \u201eAlleluja\u201d. W tym czasie nasze oczy bardziej spogl\u0105daj\u0105 na Krzy\u017c, na kt\u00f3rym zawis\u0142o zbawienie \u015bwiata. Prze\u017cywamy 40-dniowy okres pokuty, kt\u00f3ry ma nas przygotowa\u0107 na prze\u017cywanie najwa\u017cniejszych \u015bwi\u0105t \u2013 Zmartwychwstania Jezusa.\u00a0W prze\u017cywaniu Wielkiego Postu pomagaj\u0105 nam nabo\u017ce\u0144stwa Drogi Krzy\u017cowej i \u201eGorzkich \u017bali\u201d. Gorzkie \u017bale to popularne w Polsce nabo\u017ce\u0144stwo pasyjne, po\u0142\u0105czone z wystawieniem Naj\u015bwi\u0119tszego Sakramentu i kazaniem pasyjnym.<\/p>\n
W ramach nabo\u017ce\u0144stwa pasyjnego \u015bpiewane s\u0105 pie\u015bni opowiadaj\u0105ce o m\u0119ce Pa\u0144skiej. Nazwa tego nabo\u017ce\u0144stwa pochodzi od pierwszych s\u0142\u00f3w pie\u015bni: \u201eGorzkie \u017bale przybywajcie, serca nasze przenikajcie”. „Gorzkie \u017bale” zosta\u0142y u\u0142o\u017cone za staraniem istniej\u0105cego w\u00f3wczas przy ko\u015bciele parafialnym \u015bw. Krzy\u017ca w Warszawie arcybractwa \u015bw. Rocha, a zw\u0142aszcza protektora bractwa, ks. Wawrzy\u0144ca Benika ze Zgromadzenia Ksi\u0119\u017cy Misjonarzy \u015bwi\u0119tego Wincentego a’ Paulo, kt\u00f3ry w 1707 roku jako pierwszy og\u0142osi\u0142 je drukiem. Tytu\u0142 wydanej przez niego ksi\u0105\u017ceczki by\u0142 typowo barokowy: „Snopek Myrry z Ogroda Gethsema\u0144skiego albo \u017ca\u0142osne Gorzkiey M\u0119ki Syna Bo\u017cego […] rospami\u0119tywanie”. Mirra to jeden z dar\u00f3w, jaki trzej kr\u00f3lowie z\u0142o\u017cyli Bo\u017cemu Dzieci\u0105tku. Dar mirry by\u0142 zapowiedzi\u0105 m\u0119ki i \u015bmierci zbawczej Chrystusa.<\/p>\n
Nazwa „Gorzkie \u017bale” upowszechni\u0142a si\u0119 p\u00f3\u017aniej. Pochodzi oczywi\u015bcie od pierwszych wyraz\u00f3w pie\u015bni: „Gorzkie \u017bale przybywajcie, serca nasze przenikajcie”. Pi\u0119kno hymn\u00f3w opiewaj\u0105cych w prostych s\u0142owach szczeg\u00f3\u0142y m\u0119ki i \u015bmierci Pana Jezusa sprawi\u0142o, \u017ce nabo\u017ce\u0144stwo to odprawiane jest dzi\u015b we wszystkich polskich ko\u015bcio\u0142ach.<\/p>\n
Rozwa\u017canie M\u0119ki Pa\u0144skiej ma naturalnie o wiele starsz\u0105 tradycj\u0119. Na pocz\u0105tku XVIII wieku wci\u0105\u017c odprawiano misteria pasyjne, maj\u0105ce swe korzenie w \u015bredniowieczu. Pobo\u017cno\u015b\u0107 ludzi baroku, pe\u0142na emocji, charakteryzuj\u0105ca si\u0119 osobistym prze\u017cywaniem M\u0119ki Pa\u0144skiej, potrzebowa\u0142a jednak nowych form nabo\u017ce\u0144stw. Takich, kt\u00f3re nie tylko relacjonowa\u0142yby biblijne wydarzenia, ale te\u017c pozwala\u0142y ludziom \u0142atwiej wyobrazi\u0107 sobie to, co czu\u0142 Chrystus.<\/p>\n
Zapewne wi\u0119c nieprzypadkowo nowe nabo\u017ce\u0144stwo, „Gorzkie \u017bale”, s\u0105 dzie\u0142em nowego zakonu \u2013 Misjonarzy \u015bw. Wincentego a’ Paulo, zgromadzenia, kt\u00f3re powsta\u0142o w 1625 roku.<\/p>\n
Do Polski pierwsza grupa Misjonarzy przyby\u0142a w listopadzie 1651 r. na \u017cyczenie kr\u00f3lowej Marii Ludwiki Gonzagi. Kr\u00f3lowa ofiarowa\u0142a im drewniany domek i kapliczk\u0119 w okolicy dzisiejszego ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Krzy\u017ca w Warszawie. W 1657 roku zakonnicy rozpocz\u0119li tam budow\u0119 ko\u015bcio\u0142a. Zosta\u0142 on konsekrowany w roku 1696 r.<\/p>\n
Przy ko\u015bciele powsta\u0142 szpital \u015bw. Rocha, kt\u00f3rym opiekowa\u0142o si\u0119 zakonne Bractwo Mi\u0142osierdzia \u015bw. Rocha. Na jego czele stan\u0105\u0142 ks. Wawrzyniec Stanis\u0142aw Benik.\u00a0Pe\u0142ni zapa\u0142u zakonnicy starali si\u0119 u\u0142o\u017cy\u0107 nowe pie\u015bni, kt\u00f3re bardziej odpowiada\u0142yby pobo\u017cno\u015bci wiernych. W kronikach Bractwa zachowa\u0142y si\u0119 zapiski m\u00f3wi\u0105ce o tym, \u017ce stare, t\u0142umaczone z \u0142aciny pie\u015bni, s\u0105 cz\u0119sto dla ludu niezrozumia\u0142e.<\/p>\n
Misjonarskie Bractwo \u015bw. Rocha rywalizowa\u0142o z dominika\u0144skim Bractwem R\u00f3\u017ca\u0144cowym o… pierwsze\u0144stwo podczas uroczystych procesji. By zapobiec zgorszeniu ks. Bart\u0142omiej Tar\u0142o, proboszcz parafii \u015bw. Krzy\u017ca, zabroni\u0142 cz\u0142onkom swojego Bractwa uczestniczenia w procesjach r\u00f3\u017ca\u0144cowych.<\/p>\n
To zmobilizowa\u0142o Misjonarzy to opracowania w\u0142asnego nabo\u017ce\u0144stwa. Jego struktur\u0119 u\u0142o\u017cono na wz\u00f3r jutrzni \u2013 jednej z modlitw brewiarza. Nabo\u017ce\u0144stwo, rozpoczynane pie\u015bni\u0105 o charakterze pobudki, wzywaj\u0105c\u0105 wiernych do prawdziwie g\u0142\u0119bokiego prze\u017cywania ofiary krzy\u017cowej Jezusa, sk\u0142ada si\u0119 z trzech cz\u0119\u015bci, tak jak jutrznia sk\u0142ada si\u0119 z trzech nokturn\u00f3w. Ka\u017cda cz\u0119\u015b\u0107 zawiera trzy pie\u015bni (analogicznie do trzech psalm\u00f3w w nokturnie jutrzni), wprowadzane kr\u00f3tkim podaniem intencji (por\u00f3wnywalnej z czytaniem w liturgii brewiarzowej).<\/p>\n
Melodie \u015bpiew\u00f3w wchodz\u0105cych w sk\u0142ad „Gorzkich \u017bal\u00f3w” s\u0105 oryginalne, ale nawi\u0105zuj\u0105 do wcze\u015bniejszych pie\u015bni.<\/p>\n
Nowe nabo\u017ce\u0144stwo wyj\u0105tkowo szybko rozprzestrzeni\u0142o si\u0119 po ca\u0142ym kraju. W XVIII wieku odprawianie „Gorzkich \u017bal\u00f3w” \u0142\u0105czono zazwyczaj z wystawieniem Naj\u015bwi\u0119tszego Sakramentu, od kt\u00f3rego rozpoczynano celebracj\u0119. Po od\u015bpiewaniu trzech cz\u0119\u015bci „Gorzkich \u017bal\u00f3w” g\u0142oszono kazanie pasyjne. Nast\u0119pnie rusza\u0142a procesja ze \u015bwiecami, po kt\u00f3rej udzielano ko\u0144cowego b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwa. Dzi\u015b nabo\u017ce\u0144stwo jest wi\u0119c okrojone w por\u00f3wnaniu z pierwotn\u0105 postaci\u0105.<\/p>\n
Gorzkie \u017bale dzieli si\u0119 na Zach\u0119t\u0119 i trzy cz\u0119\u015bci. W ka\u017cd\u0105 niedziel\u0119 Wielkiego Postu odprawia si\u0119 jedn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107:<\/p>\n
Zach\u0119ta<\/strong><\/p>\n Cz\u0119\u015b\u0107 I<\/strong>\u00a0(I i IV Niedziela Wielkiego Postu)<\/p>\n Cz\u0119\u015b\u0107 II<\/strong>\u00a0(II i V Niedziela Wielkiego Postu)<\/p>\n Cz\u0119\u015b\u0107 III<\/strong>\u00a0(III Niedziela Wielkiego Postu i Niedziela Palmowa)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Wielki Post to okres, w kt\u00f3rym wyciszamy karnawa\u0142owe zabawy, organy w ko\u015bcio\u0142ach zmieniaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c sw\u00f3j d\u017awi\u0119k, kap\u0142an celebruje Msz\u0119 \u015bw. w szatach koloru fioletowego, podczas Liturgii \u015bpiewane jest \u201eChwa\u0142a Tobie S\u0142owo Bo\u017ce\u201d lub \u201eChwa\u0142a Tobie Kr\u00f3lu Wiek\u00f3w\u201d zamiast \u201eAlleluja\u201d. W tym czasie nasze oczy bardziej spogl\u0105daj\u0105 na Krzy\u017c, na kt\u00f3rym zawis\u0142o zbawienie \u015bwiata. Prze\u017cywamy 40-dniowy…<\/p>\n