{"id":72,"date":"2014-02-10T20:56:35","date_gmt":"2014-02-10T19:56:35","guid":{"rendered":"http:\/\/rrkserwis.nazwa.pl\/paulini\/?page_id=72"},"modified":"2022-10-11T22:58:25","modified_gmt":"2022-10-11T20:58:25","slug":"biblioteka-parafialna","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/wagrowiec.paulini.pl\/?page_id=72","title":{"rendered":"Biblioteka Parafialna"},"content":{"rendered":"
\n
\"Biblioteka
Biblioteka Parafialna<\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n

„czynna w godz. 10.30 do 12.00<\/em><\/strong><\/span>
\nw drug\u0105 sobot\u0119 miesi\u0105ca.”<\/em><\/strong><\/span><\/h3>\n

e-maila do biblioteki: \u00a0 \u00a0 \u00a0bpwagrowiec@vp.pl<\/a><\/h3>\n

Artur Wierzbicki<\/span><\/p>\n

Przed otwarciem biblioteki klasztornej<\/b><\/span><\/p>\n

Przygotowania do powstania biblioteki rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 na prze\u0142omie sierpnia i wrze\u015bnia 2004 roku. Wtedy zgromadzono w jednym pomieszczeniu ksi\u0105\u017cki rozproszone w ca\u0142ym budynku klasztornym, zw\u0142aszcza na strychu i gara\u017cach przyklasztornych. By\u0142y one przechowywane w nieodpowiednich warunkach – zakurzone i zawilgocone. St\u0105d pierwsze miesi\u0105ce po\u015bwi\u0119cono na ratowanie istniej\u0105cego ksi\u0119gozbioru. \u0141\u0105cznie uratowanych i oczyszczonych zosta\u0142o wtedy 1400 ksi\u0105\u017cek pochodz\u0105cych z by\u0142ych bibliotek Domu Zas\u0142u\u017conego Kap\u0142ana i ss. El\u017cbietanek. Dzi\u0119ki staraniom w nast\u0119pnych miesi\u0105cach uda\u0142o si\u0119 nieodp\u0142atnie uzyska\u0107 kolejne 2000 ksi\u0105\u017cek z magazyn\u00f3w Wojew\u00f3dzkiej Biblioteki Publicznej znajduj\u0105cych si\u0119 w \u0141\u0119czycy pod Luboniem. Blisko 400 ksi\u0105\u017cek przekaza\u0142y tak\u017ce Miejska Biblioteka Publiczna w W\u0105growcu oraz Stowarzyszenie Civitas Christiana oddzia\u0142 w Poznaniu. Wojew\u00f3dzka Biblioteka Publiczna w Poznaniu przekaza\u0142a ponadto pi\u0119\u0107 rega\u0142\u00f3w, r\u00f3wnie\u017c bezp\u0142atnie.<\/b><\/span><\/p>\n

\u00a0<\/span><\/p>\n\n\n<\/colgroup>\n\n\n
\n\n\n<\/colgroup>\n\n\n\n
<\/td>\n<\/tr>\n
\n

fot.: parafia-internetowa.pl <\/i><\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

Jesieni\u0105 rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c remont pomieszcze\u0144 przeznaczonych na bibliotek\u0119, znajduj\u0105cych si\u0119 w op\u0142akanym stanie i pozbawionych elektryczno\u015bci. W trakcie pierwotnych prac remontowych przywr\u00f3cona zosta\u0142a elektryczno\u015b\u0107, a nast\u0119pnie odnowione zosta\u0142o pomieszczenie biblioteki i prowadz\u0105cy do niego korytarz. Ostatnio za\u015b postawiony zosta\u0142 piec kaflowy, kt\u00f3ry w bibliotece spe\u0142nia\u0107 b\u0119dzie podw\u00f3jn\u0105 funkcj\u0119: ogrzewa\u0107 pomieszczenie i je dekorowa\u0107.<\/span><\/span><\/p>\n

Tematyka ksi\u0105\u017cek zgromadzonych w bibliotece b\u0119dzie zr\u00f3\u017cnicowana, od ksi\u0105\u017cek naukowych po beletrystyk\u0119. B\u0119dzie mo\u017cna te\u017c odnale\u017a\u0107 literatur\u0119 dotycz\u0105c\u0105 religii i Ko\u015bcio\u0142a, prawie nieobecn\u0105 w pozosta\u0142ych w\u0105growieckich bibliotekach. Od samego pocz\u0105tku biblioteka b\u0119dzie r\u00f3wnie\u017c nowoczesna – wszystkie ksi\u0105\u017cki znajd\u0105 si\u0119 w komputerowym katalogu, w kt\u00f3rym wyszukanie odpowiedniej ksi\u0105\u017cki jest szybsze i \u0142atwiejsze ni\u017c w tradycyjnym katalogu kartkowym. Najstarsze za\u015b dzie\u0142a znajduj\u0105ce si\u0119 w bibliotece, pochodz\u0105ce z XVII wieku, b\u0119d\u0105 eksponowane w specjalnej gablocie. Ponadto biblioteka parafialna, cho\u0107 jeszcze nie zosta\u0142a formalnie otwarta, wsp\u00f3\u0142pracuje ju\u017c z innymi bibliotekami publicznymi i ko\u015bcielnymi m. in. z Bibliotek\u0105 Parafialn\u0105 w Trzciance, wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielem i cz\u0142onkiem Federacji Bibliotek Ko\u015bcielnych FIDES, w sk\u0142ad kt\u00f3rej wchodzi 85 bibliotek wydzia\u0142\u00f3w teologicznych, wy\u017cszych seminari\u00f3w duchownych, zakonnych i parafialnych.<\/span><\/p>\n

NB.<\/b><\/span><\/p>\n

Do powy\u017cszego tekstu nale\u017cy doda\u0107, \u017ce inicjatorem otworzenia biblioteki jest nasz parafianin Artur Wierzbicki. W pracach remontowych dzielnie i bezinteresownie wspomaga go jego ojciec – pan Andrzej Wierzbicki.<\/i><\/span><\/p>\n

Serdecznie dzi\u0119kujemy Osobom zaanga\u017cowanym w tworzenie biblioteki i Ofiarodawcy monitora do bibliotecznego komputera.<\/i><\/span><\/p>\n\n\n<\/colgroup>\n\n\n
\n

Artur Wierzbicki <\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

Biblioteki ko\u015bcielne – \u017ar\u00f3d\u0142o wsp\u00f3\u0142czesnych bibliotek<\/b><\/span><\/p>\n

Pierwsze biblioteki w okresie \u015bredniowiecza powstawa\u0142y w V i VI wieku. Mia\u0142y one wy\u0142\u0105cznie charakter prywatny lub posiada\u0142y \u015bci\u015ble okre\u015blony kr\u0105g u\u017cytkownik\u00f3w. By\u0142y to przede wszystkim biblioteki ko\u015bcielne, usytuowane najcz\u0119\u015bciej w zakrystii ko\u015bcielnej lub specjalnej przybud\u00f3wce przy ko\u015bciele. W\u0142asne biblioteki, wraz z archiwami, posiada\u0142y katedry biskupie i kolegiaty. Korzysta\u0107 z nich mog\u0142y tylko osoby duchowne.<\/b> <\/span><\/p>\n\n\n<\/colgroup>\n\n\n
<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

Najstarsz\u0105 bibliotek\u0105 ko\u015bcieln\u0105, istniej\u0105c\u0105 ju\u017c w IV wieku, by\u0142o archiwum papieskie posiadaj\u0105ce swoja siedzib\u0119 w pa\u0142acu na Lateranie. Papie\u017c Grzegorz Wielki (540-604), podczas swojego pontyfikatu, rozpocz\u0105\u0142 r\u00f3\u017cnicowanie zbior\u00f3w, jednak ko\u0144cowy podzia\u0142 nast\u0105pi\u0142 dopiero w VIII w. Od VII wieku biblioteka ta znajduje si\u0119 w bazylice \u015aw. Piotra, tam te\u017c do dzi\u015b przechowywane s\u0105 najwa\u017cniejsze i najcenniejsze dzie\u0142a dotycz\u0105ce spraw Ko\u015bcio\u0142a.<\/span><\/span><\/p>\n

Inna znana w \u015bredniowieczu biblioteka ko\u015bcielna powsta\u0142a w 540 r. przy klasztorze Vivarium w Kalabrii. Za\u0142o\u017cona przez Kasjodora (Magnusa Aureliusa Cassiodorusa), kanclerza kr\u00f3la Ostrogot\u00f3w Teodoryka, posiada\u0142a dzie\u0142a teologiczne i \u015bwieckie. Natomiast sam Kasjodor, jako pierwszy, wprowadzi\u0142 regu\u0142\u0119 s\u0142u\u017cby Bogu tak\u017ce poprzez staranne przepisywanie ksi\u0105g (ko\u015bcielnych, jak i \u015bwieckich) oraz pilne studiowanie.<\/span><\/p>\n

Charakterystycznymi dla okresu \u015bredniowiecza by\u0142y biblioteki klasztorne. Biblioteka taka znajdowa\u0142a si\u0119 w osobnym pomieszczeniu (armariolum lub armarium), gdzie ksi\u0119gi przechowywane by\u0142y w specjalnych zamykanych szafach lub, od XIV wieku, na pulpitach z pochy\u0142\u0105 przykryw\u0105, do kt\u00f3rych ksi\u0119gi by\u0142y cz\u0119sto przyczepiane \u0142a\u0144cuchami (libri catenati). Ka\u017cda ksi\u0105\u017cka zaopatrzona by\u0142a w znak w\u0142asno\u015bciowy oraz cz\u0119sto w przekle\u0144stwo pod adresem ewentualnego jej z\u0142odzieja. Obok tego pomieszczenia zwykle znajdowa\u0142o si\u0119 drugie, zwane skryptorium (kalefaktorium), b\u0119d\u0105ce cz\u0119sto chlub\u0105 opactw. By\u0142o to jedyne ogrzewane zim\u0105 pomieszczenie w klasztorze s\u0142u\u017c\u0105ce mnichom przepisuj\u0105cym ksi\u0119gi i ucz\u0105cym si\u0119. Nale\u017cy zauwa\u017cy\u0107, \u017ce w w\u00f3wczas ksi\u0119gi w szafach uk\u0142adano grzbietami do \u015bciany, st\u0105d grzbiety \u015bredniowiecznych ksi\u0105g nie by\u0142y z regu\u0142y zdobione. Wsp\u00f3\u0142czesny zwyczaj uk\u0142adania ksi\u0105\u017cek pochodzi dopiero z XVII wieku.<\/span><\/p>\n

Ksi\u0119gi przepisywa\u0142o zazwyczaj kilku lub kilkunastu mnich\u00f3w, indywidualnie lub zbiorowo pod dyktando. Kopiowanie ksi\u0105g rozpoczynano od zaznaczenia poprzez nak\u0142ucie na karcie rozmiaru kolumny pisma, a nast\u0119pnie ka\u017cd\u0105 kart\u0119 liniowano cienkim rysikiem, sporz\u0105dzanym najcz\u0119\u015bciej z o\u0142owiu. W obr\u0119bie tych linii kopista wype\u0142nia\u0142 karty tekstem u\u017cywaj\u0105c czarnego atramentu. Pozostawiano wtedy miejsce na ozdobne inicja\u0142y, tytu\u0142y rozdzia\u0142\u00f3w lub wyr\u00f3\u017cniane wyrazy, dla wypisywania kt\u00f3rych u\u017cywano lubryki (glinki czerwonej) lub p\u00f3\u017aniej minii (czerwieni o\u0142owianej). Prac\u0119 t\u0119 wykonywa\u0142 pocz\u0105tkowo r\u00f3wnie\u017c kopista, a od XIII w. funkcje t\u0119 sprawowa\u0142 odpowiednio wyszkolony mnich – miniator. W celu upi\u0119kszenia ksi\u0119gi dodawano malowane obrze\u017cenia kart (bordiury) oraz kolorowe miniatury. Przygotowane strony zszywano i oprawiano tak powsta\u0142\u0105 ksi\u0119g\u0119 w drewno, p\u0142\u00f3tno lub sk\u00f3r\u0119, w zale\u017cno\u015bci od przeznaczenia.<\/span><\/p>\n

Bibliotek\u0105 i skryptorium zajmowa\u0142 si\u0119 jeden z mnich\u00f3w (armarius lub librarius), kt\u00f3ry czuwa\u0142 nad porz\u0105dkiem i czysto\u015bci\u0105 ksi\u0105g oraz opracowywa\u0142 katalogi, kt\u00f3re w\u00f3wczas mia\u0142y najcz\u0119\u015bciej posta\u0107 list inwentaryzacyjnych. Do obowi\u0105zk\u00f3w urz\u0119du bibliotekarza, jednego z najwa\u017cniejszych w klasztorze, nale\u017ca\u0142o tak\u017ce pilnowanie nad wypo\u017cyczaniem ksi\u0105g. Ksi\u0119gi wypo\u017cyczano poszczeg\u00f3lnym mnichom i innym klasztorom, w wyj\u0105tkowych za\u015b przypadkach osobom \u015bwieckim. Przy wypo\u017cyczeniach poza klasztor sk\u0142adano zastaw (memoriale), kt\u00f3ry mia\u0142 posta\u0107 innej ksi\u0119gi. R\u00f3\u017cna by\u0142a w\u00f3wczas cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 wypo\u017cycze\u0144. Benedyktyni nakazywali wymienia\u0107 ksi\u0105\u017cki raz na rok, podczas gdy \u015bw. Izydor w swych pismach nakazywa\u0142 codzienne wypo\u017cyczanie rano i oddawanie ksi\u0105g wieczorem.<\/span><\/p>\n

Wszystkie ksi\u0105\u017cki znajduj\u0105ce si\u0119 w klasztorze pochodzi\u0142y z w\u0142asnego skryptorium lub by\u0142y darami. Rzadziej klasztory kupowa\u0142y ksi\u0119gi, b\u0105d\u017a je wymienia\u0142y z innymi zgromadzeniami. Ksi\u0119gi nale\u017c\u0105ce do klasztoru wykazywane by\u0142y cz\u0119sto w inwentarzach skarb\u00f3w klasztornych i by\u0142y chlub\u0105 opactw.<\/span><\/p>\n

Najstarsza biblioteka benedyktyn\u00f3w znajdowa\u0142a si\u0119 w klasztorze na Monte Cassino. By\u0142 to jeden z najbogatszych i najwy\u017cej cenionych zbior\u00f3w ksi\u0105g w zachodniej Europie, kt\u00f3ry swoj\u0105 s\u0142aw\u0119 zawdzi\u0119cza\u0142 licznym przywilejom i darowiznom. W 1146 roku opat Mascarius wyda\u0142 statut, utrzymany do 1562 r., okre\u015blaj\u0105cy czynsz w wysoko\u015bci dwustu osiemdziesi\u0119ciu solt\u00f3w w z\u0142ocie, kt\u00f3ry mieli p\u0142aci\u0107 cz\u0142onkowie klasztoru i podleg\u0142e mu opactwa, przeznaczony wy\u0142\u0105cznie na utrzymanie i wzbogacenie biblioteki.<\/span><\/p>\n

Liczn\u0105 sie\u0107 bibliotek posiadali tak\u017ce franciszkanie i dominikanie. Ci pierwsi byli tak\u017ce inicjatorami pierwszego mi\u0119dzybibliotecznego katalogu centralnego. Zawiera\u0142 on wykaz ksi\u0105g znajduj\u0105cych si\u0119 w podleg\u0142ych im klasztorach ze wskazaniem miejsca, gdzie znajduje si\u0119 dzie\u0142o.<\/span><\/p>\n

Szczeg\u00f3ln\u0105 wag\u0119 do posiadania bibliotek przywi\u0105zywali cystersi. Regu\u0142a zakonu cysters\u00f3w nakazywa\u0142a ci\u0105g\u0142e dokszta\u0142canie si\u0119 mnich\u00f3w i kultywowanie nauki jako jednego z wa\u017cniejszych obowi\u0105zk\u00f3w zakonnych, a obowi\u0105zek studi\u00f3w na cysters\u00f3w na\u0142o\u017cy\u0142 w 1335 roku papie\u017c Benedykt XII. Mnisi-humani\u015bci, jak pisze o. I. Ko\u0142odziejczyk, zajmowali si\u0119 nie tylko przepisywaniem ksi\u0105g. To \u201etu przez wieki zajmowano si\u0119 weryfikacj\u0105 dokument\u00f3w prawnych, odtwarzaniem zaginionych. Dlatego cysterskie archiwa stanowi\u0105 istn\u0105 kopalni\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142owych materia\u0142\u00f3w historycznych. Za\u015b ich biblioteki urasta\u0142y do zbior\u00f3w licz\u0105cych setki r\u0119kopis\u00f3w. W\u015br\u00f3d nich by\u0142y kazania, teksty medyczne, traktaty filozoficzne, teologiczne, komentarze, dekreta\u0142y, ksi\u0119gi liturgiczne. Bezcenne s\u0105 dzi\u015b, zw\u0142aszcza pisane r\u0119cznie i ksi\u0119gi ch\u00f3rowe, zdobione inicja\u0142ami, floraturami marginalnymi i miniaturami figuralnymi. Filigranowe dekoracje malarskie, ornamenty rysowane pi\u00f3rkiem, maski groteskowe tworz\u0105 arcydzie\u0142a. Ukazuj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 skryptori\u00f3w, pomys\u0142owo\u015b\u0107 mnich\u00f3w. Mog\u0142y powsta\u0107 tylko w\u015br\u00f3d klasztornej ciszy i modlitwy. Wymaga\u0142y du\u017cych umiej\u0119tno\u015bci, ale tak\u017ce ofiary – wytrwa\u0142o\u015bci. Iluminatorstwo cysterskie wywiera\u0142o decyduj\u0105cy wp\u0142yw na spos\u00f3b zdobienia kodeks\u00f3w.\u201d<\/span><\/p>\n

Z pocz\u0105tkiem XIV wieku r\u0119kopisarstwo wykracza poza mury klasztorne. Wraz z powstaniem miast oraz wzrostem handlu i wykszta\u0142cenia mieszczan, wzrasta r\u00f3wnie\u017c popyt na ksi\u0105\u017ck\u0119. Celuj\u0105 w tym przede wszystkim powstaj\u0105ce w\u00f3wczas uniwersytety. Przyczyniaj\u0105 si\u0119 one do laicyzacji skryptori\u00f3w i wzrastaj\u0105cej ilo\u015bci literatury \u015bwieckiej w j\u0119zykach narodowych. One te\u017c staj\u0105 si\u0119 impulsem do powstania handlu ksi\u0105\u017ck\u0105, ksi\u0119garstwa. Jednak powstaj\u0105ce w\u00f3wczas \u015bwieckie skryptoria zawdzi\u0119cza\u0142y sw\u0105 organizacj\u0119 i spos\u00f3b pracy \u015bredniowiecznym klasztorom. Bez nich, chocia\u017c niedost\u0119pnych dla wszystkich, nie nast\u0105pi\u0142by rozw\u00f3j bibliotek o charakterze publicznym.<\/span><\/p>\n\n\n<\/colgroup>\n\n\n
\n

Artur Wierzbicki <\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

Z historii ksi\u0105\u017cki i bibliotek, cz. 2: Zarys historii bibliotek ko\u015bcielnych w Polsce<\/b><\/span><\/p>\n

Pierwsze biblioteki i skryptoria pojawiaj\u0105 si\u0119 w Polsce w momencie przyj\u0119cia chrztu przez Mieszka I i jego dw\u00f3r w 966 roku. Pocz\u0105tkowo umiej\u0119tno\u015b\u0107 czytania i pisania nale\u017ca\u0142a tylko do obcokrajowc\u00f3w – duchownych przybywaj\u0105cych do naszego kraju w celach misyjnych. W miar\u0119 upowszechniania si\u0119 chrze\u015bcija\u0144stwa umiej\u0119tno\u015bci te przejmowali polscy duchowni. Podobnie jak w ca\u0142ej \u015bredniowiecznej Europie, g\u0142\u00f3wne warsztaty pisarskie znajdowa\u0142y si\u0119 przy katedrach biskupich i w klasztorach.<\/b><\/span><\/p>\n\n\n<\/colgroup>\n\n\n
<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

Swoje biblioteki posiada\u0142y katedry w Poznaniu, P\u0142ocku i Krakowie. Najstarsz\u0105 bibliotek\u0105 katedraln\u0105, a zarazem najstarsz\u0105 w og\u00f3le bibliotek\u0105 w Polsce, by\u0142a biblioteka katedralna w Gnie\u017anie. Powsta\u0142a ona na prze\u0142omie X i XI wieku, a zasilali j\u0105 arcybiskupi i kanonicy oraz mo\u017cni poprzez liczne darowizny. Za niezwr\u00f3cenie ksi\u0105\u017cki grozi\u0142a kl\u0105twa. W 1448 roku przeprowadzono jej reorganizacj\u0119 i ustanowiono szczeg\u00f3\u0142owe przepisy dotycz\u0105ce wypo\u017cycze\u0144. Biblioteka ta spe\u0142nia\u0142a tak\u017ce funkcj\u0119 biblioteki pierwszej szko\u0142y na ziemiach polskich – powsta\u0142ej w XI wieku szko\u0142y tumskiej. Niestety, do dzi\u015b nie zachowa\u0142y si\u0119 ksi\u0105\u017cki r\u0119kopi\u015bmienne zgromadzone przez pierwszych Piast\u00f3w. Uleg\u0142y one zniszczeniu podczas najazdu ksi\u0119cia czeskiego Brzetys\u0142awa w 1038 r.<\/span><\/span><\/p>\n

Do najlepiej wyposa\u017conych bibliotek klasztornych w Polsce nale\u017ca\u0142y biblioteki opactw benedykty\u0144skich i cysterskich. W\u015br\u00f3d nich do dzi\u015b zachowa\u0142 si\u0119 ksi\u0119gozbi\u00f3r klasztoru cysters\u00f3w w Mogile. Ma on sw\u00f3j pocz\u0105tek w momencie za\u0142o\u017cenia opactwa w 1226 roku. Jak pisze H. Batorowska w swej pracy z 1985 r. o bibliotece mogilskiej, zbi\u00f3r ten jest wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie jednym z najcenniejszych pod wzgl\u0119dem historycznym w Polsce. Zw\u0142aszcza, \u017ce \u201emnisi mogilscy dbali o dob\u00f3r odpowiednich tytu\u0142\u00f3w do swojej biblioteki, nie ograniczaj\u0105c si\u0119 jedynie do przypadkowych darowizn. Planowy zakup, jak i sprowadzanie potrzebnych egzemplarzy z innych kraj\u00f3w, \u015bledzenie krajowego i zagranicznego rynku wydawniczego \u0142\u0105czy\u0142o si\u0119 z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 cysters\u00f3w w dziedzinie szkolnictwa i kultury.\u201d Do XVI wieku zdo\u0142ano zgromadzi\u0107 tam prawie wszystkie warto\u015bciowe ksi\u0105\u017cki, jakie zosta\u0142y do tego czasu wydane. Chocia\u017c ksi\u0119gozbi\u00f3r zosta\u0142 przetrzebiony podczas wojen szwedzkich i rozbior\u00f3w, biblioteka oo. Cysters\u00f3w w Mogile mo\u017ce si\u0119 wci\u0105\u017c pochwali\u0107 zbiorem r\u0119kopis\u00f3w i inkunabu\u0142\u00f3w, wydawanych w znanych w\u00f3wczas oficynach z m. in. Augsburgu, Bolonii, Brukseli, Kolonii, Krakowa, Norymbergii i Rzymu.<\/span><\/p>\n

Sw\u00f3j ksi\u0119gozbi\u00f3r posiada\u0142o tak\u017ce opactwo cysterskie w W\u0105growcu. Zbi\u00f3r ten jednak zosta\u0142 rozproszony po kasacji zakonu w 1835 roku i w latach nast\u0119pnych. Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie dzie\u0142a z sygnaturami w\u0105growieckiego opactwa mo\u017cna odnale\u017a\u0107 w bibliotekach w kraju i poza nim, jak cho\u0107by w Gnie\u017anie, Poznaniu i Berlinie. Historia tej biblioteki wymaga jednak osobnego artyku\u0142u.<\/span><\/p>\n

W okresie odrodzenia nadal funkcjonowa\u0142 model biblioteki sibi et amicis<\/i> – dla siebie i przyjaci\u00f3\u0142, a wi\u0119c biblioteki zamkni\u0119tej dla szerszego kr\u0119gu czytelnik\u00f3w. Prywatne ksi\u0119gozbiory gromadz\u0105 w\u00f3wczas biskupi, kt\u00f3rzy cz\u0119sto swoimi zbiorami wzbogacaj\u0105 ju\u017c istniej\u0105ce biblioteki ko\u015bcielne. Pojawiaj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c pierwsze biblioteki gromadzone przez osoby \u015bwieckie, g\u0142\u00f3wnie magnat\u00f3w i patrycjat miejski. Wraz z naporem idei humanistycznych, model biblioteki zamkni\u0119tej zaczyna jednak ulega\u0107 zmianie. Stanowi to przede wszystkim reakcj\u0119 na masowe pojawianie druk\u00f3w reformacyjnych i pr\u00f3b\u0119 zniwelowania ich oddzia\u0142ywania. Dla bibliotek ko\u015bcielnych okres renesansu jest r\u00f3wnie\u017c kolejnym etapem ich rozwoju. Reforma potrydencka (1545\u20141563) powo\u0142a\u0142a do \u017cycia liczne seminaria duchowne, dla kt\u00f3rych tworzono nowe i zwykle bardzo dobrze wyposa\u017cone biblioteki.<\/span><\/p>\n

W wieku XVII nast\u0119puje upadek bibliotekarstwa polskiego, w tym bibliotek nale\u017c\u0105cych do Ko\u015bcio\u0142a. Tylko nieliczne i najbardziej zas\u0142u\u017cone ksi\u0105\u017cnice kontynuowa\u0142y swoje dzie\u0142o. W wi\u0119kszo\u015bci jednak bibliotek ogranicza si\u0119 zakupy nowych pozycji oraz silnie zaw\u0119\u017ca ich tematyk\u0119 wy\u0142\u0105cznie do dzie\u0142 dewocyjnych. Wtedy pojawi\u0105 si\u0119 te\u017c stosy, na kt\u00f3rych p\u0142on\u0105 ksi\u0105\u017cki \u201eniew\u0142a\u015bciwe\u201d. W ten spos\u00f3b zniszczono bezpowrotnie wiele cennych dzie\u0142 z wiek\u00f3w wcze\u015bniejszych, w tym inkunabu\u0142\u00f3w, tj. ksi\u0105\u017cek wydanych w pocz\u0105tkowym okresie istnienia druku, do 1500 r.<\/span><\/p>\n

Wiek XVIII przyni\u00f3s\u0142 zwrot w spojrzeniu na ksi\u0105\u017ck\u0119 i czytelnictwo. Powstaje w\u00f3wczas pa\u0144stwowy mecenat nad bibliotekami polskimi, wprowadza si\u0119 bezp\u0142atny egzemplarz obowi\u0105zkowy ksi\u0105\u017cki przesy\u0142any do bibliotek oraz pr\u00f3by utworzenia jednolitego systemu bibliotecznego opartego na wszystkich ich rodzajach. Duch o\u015bwiecenia przenika te\u017c do bibliotek ko\u015bcielnych rozpoczynaj\u0105c ich specjalizacje naukowe. Stanowi to pocz\u0105tek nowoczesnego spojrzenia na bibliotekarstwo w Polsce, kt\u00f3re przerwa\u0142a utrata niepodleg\u0142o\u015bci.<\/span><\/p>\n

Powa\u017cnym ciosem dla bibliotek nale\u017c\u0105cych do Ko\u015bcio\u0142a by\u0142y dzia\u0142ania zaborc\u00f3w w nast\u0119pnym wieku. Na podstawie edyktu cesarza Fryderyka Wilhelma III z 30.10.1810 r. w latach 1810 – 1831 skasowanych zosta\u0142o w zaborze pruskim 56 klasztor\u00f3w m\u0119skich i 13 \u017ce\u0144skich. W zaborze rosyjskim dzia\u0142ania kasacyjne rozpocz\u0105\u0142 ukaz cara Miko\u0142aja I wydany w 1832 roku. W wyniku tych dzia\u0142a\u0144 biblioteki klasztorne zosta\u0142y zdekompletowane. Najcenniejsze dzie\u0142a konfiskowano i wywo\u017cono. W ten spos\u00f3b biblioteki opactw \u015bl\u0105skich straci\u0142y ponad 63 000 ksi\u0105\u017cek, a w zaborze rosyjskim z samych tylko klasztor\u00f3w cysterskich wywieziono 11135 cennych wolumin\u00f3w. Przeniesione w\u00f3wczas do Warszawy, po kl\u0119sce powstania listopadowego przetransportowane zosta\u0142y do Petersburga.<\/span><\/p>\n

W okresie mi\u0119dzywojennym nast\u0119puj\u0105 pr\u00f3by odzyskania utraconych zbior\u00f3w, w wi\u0119kszo\u015bci jednak nieudane. R\u00f3wnocze\u015bnie odbudowywane s\u0105 zbiory bibliotek i pierwsze pr\u00f3by wypracowania jednolitych standard\u00f3w. Kolejny powa\u017cny cios przynios\u0142a II wojna \u015bwiatowa. Wiele bibliotek zlikwidowano, a zbiory niszczono, pal\u0105c lub wywo\u017c\u0105c cenniejsze woluminy. Szczeg\u00f3lnie mocno ucierpia\u0142y w\u00f3wczas zbiory bibliotek znajduj\u0105cych si\u0119 na terenach przy\u0142\u0105czonych do Rzeszy.<\/span><\/p>\n

R\u00f3wnie\u017c okres po 1945 roku, pomimo wzrastaj\u0105cej liczby wydawnictw katolickich, nie nale\u017ca\u0142 do przychylnych rozwojowi bibliotek ko\u015bcielnych. Przyk\u0142adem mo\u017ce by\u0107 tu tzw. sprawa \u201eroku 1960\u201d. W\u00f3wczas, w dniu 22 sierpnia, jednocze\u015bnie do 67 bibliotek nale\u017c\u0105cych do Ko\u015bcio\u0142a, w tym seminaryjnych, wkroczyli przedstawiciele Urz\u0119du Kontroli Prasy w asy\u015bcie przedstawicieli Urz\u0119du do Spraw Wyzna\u0144. Po trwaj\u0105cej dwa dni akcji zarekwirowano ok. 12000 ksi\u0105\u017cek. Co ciekawe, zabrano wtedy nie tylko literatur\u0119 antykomunistyczn\u0105, ale r\u00f3wnie\u017c dotycz\u0105c\u0105 innych dziedzin, jak np. spo\u0142ecznej dzia\u0142alno\u015bci katolik\u00f3w. Ksi\u0105\u017cki te s\u0105 dzi\u015b sukcesywnie zwracane swoim w\u0142a\u015bcicielom.<\/span><\/p>\n

Po 1989 roku zmienia si\u0119 spos\u00f3b patrzenia na biblioteki ko\u015bcielne w Polsce. Zmiany nast\u0119puj\u0105 te\u017c w samych bibliotekach. W 1991 roku zainicjowano nowy etap rozwoju w bibliotekarstwie ko\u015bcielnym. Powsta\u0142a w\u00f3wczas Federacja Bibliotek Ko\u015bcielnych FIDES, kt\u00f3ra zosta\u0142a oficjalnie erygowana przez Konferencj\u0119 Episkopatu Polski w 1995 roku. Jej g\u0142\u00f3wnym celem jest usprawnianie dzia\u0142alno\u015bci polskich bibliotek ko\u015bcielnych, jak r\u00f3wnie\u017c wdro\u017cenie komputeryzacji i pewnej standaryzacji. W chwili obecnej zrzesza ona 85 bibliotek wydzia\u0142\u00f3w teologicznych, wy\u017cszych seminari\u00f3w duchownych, zakonnych i parafialnych. Wsp\u00f3\u0142pracuje te\u017c z Bibliotek\u0105 Narodow\u0105 w zakresie ujednolicenia formatu danych komputerowego opisu katalogowego oraz nad tworzeniem komputerowych bibliografii i katalog\u00f3w, w tym tworzeniem katalogu centralnego polskich bibliotek ko\u015bcielnych.<\/span><\/p>\n

Biblioteki ko\u015bcielne na progu XXI wieku, staj\u0105 si\u0119 wi\u0119c otwarte, nowoczesne i odpowiadaj\u0105 na potrzeby wsp\u00f3\u0142czesnych czytelnik\u00f3w. Nie zmienia to jednak faktu, \u017ce wci\u0105\u017c pozostaj\u0105 skarbnic\u0105 zabytk\u00f3w kultury polskiej i nadal s\u0142u\u017c\u0105 jej rozwojowi.<\/span><\/p>\n\n\n<\/colgroup>\n\n\n
\n

Artur Wierzbicki <\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

Z historii ksi\u0105\u017cki i bibliotek, cz. 3: Zbiory biblioteki klasztornej w W\u0105growcu<\/b><\/span><\/p>\n

W 1929 roku ks. Leon Formanowicz, kustosz Biblioteki Kapitulnej w Gnie\u017anie, wywi\u00f3z\u0142 z W\u0105growca ocala\u0142e do tego czasu zbiory biblioteki dekanalnej, w sk\u0142ad kt\u00f3rej wchodzi\u0142y pozosta\u0142o\u015bci biblioteki klasztornej. W\u00f3wczas praktycznie przesta\u0142a istnie\u0107 biblioteka w murach by\u0142ego opactwa cysterskiego w W\u0105growcu.<\/b><\/span><\/p>\n

Zbi\u00f3r przekazany przez ks. Formanowicza liczy\u0142 ok. 1300 wolumin\u00f3w, w tym m. in. 5 r\u0119kopis\u00f3w, 55 inkunabu\u0142\u00f3w i 13 druk\u00f3w z XVI wieku. Nie by\u0142o ju\u017c w nim jednak najcenniejszych tom\u00f3w. Te zosta\u0142y wywiezione kr\u00f3tko po kasacji klasztoru w\u0105growieckiego do Kr\u00f3lewskiej Biblioteki w Berlinie oraz do Biblioteki Uniwersyteckiej w Kr\u00f3lewcu i do Bydgoszczy. Chocia\u017c nie mo\u017cna dok\u0142adnie okre\u015bli\u0107 jakie zosta\u0142y wywiezione (i ile), wiadomo jednak \u017ce w\u015br\u00f3d nich znajdowa\u0142y si\u0119 dwa inkunabu\u0142y: wydane w Norymberdze w 1468 r. Sextus decretalium… oraz De protestate imperatorum et papae z 1480 r., drukowane w Wenecji. Ksi\u0119gozbi\u00f3r uszczupli\u0142y tak\u017ce wizyty dziewi\u0119tnastowiecznych bibliofil\u00f3w. Najwi\u0119cej ksi\u0105\u017cek zabrali do powstaj\u0105cych w\u00f3wczas swych bibliotek Raczy\u0144scy i Baworowscy, a zw\u0142aszcza Adam Tytus Dzia\u0142y\u0144ski, w\u0142a\u015bciciel i za\u0142o\u017cyciel Biblioteki K\u00f3rnickiej.<\/span><\/p>\n

Biblioteka znajduj\u0105ca si\u0119 w klasztorze w\u0105growieckim mia\u0142a przede wszystkim charakter profesyjny. Znajdowa\u0142y si\u0119 w niej ksi\u0105\u017cki z zakresu teologii, filozofii, biblistyki oraz nauk przyrodniczych. Dominowa\u0142y w\u015br\u00f3d nich tomy w j\u0119zyku \u0142aci\u0144skim i polskim, a tak\u017ce w innych j\u0119zykach, zw\u0142aszcza niemieckim. Biblioteka cysterska posiada\u0142a dzie\u0142a Ojc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a, m. in. \u015aw. Augustyna, \u015bw. Hieronima, prace papie\u017cy Jana XXI, Grzegorza IX i Innocentego IV, a tak\u017ce dzie\u0142a \u015bwieckie jak np. Arystotelesa z komentarzami, Cycerona czy traktat medyczny Avicenny w pi\u0119ciu tomach. Do zbior\u00f3w biblioteki nale\u017ca\u0142a te\u017c Legendae sanctorum regni Hungariae wydana ok. roku 1484-1487, w kt\u00f3rej om\u00f3wione zosta\u0142y \u017cywoty \u015bw. Wojciecha i \u015bw. Stanis\u0142awa. Cz\u0119\u015b\u0107 ksi\u0105\u017cek powsta\u0142a w klasztornym skryptorium, np. Antiphonarium minus de tempore et de sanctis iuxta usuum sacri ordinis Cisterciensis, scriptum in Monasterio van Gronecesi z 1631 r. oraz Owoce \u0107wiczenia duchowego ojca Kazimierza Jankowskiego z 1656 roku, kt\u00f3ra obecnie znajduje si\u0119 w Bibliotece Uniwersytetu Wroc\u0142awskiego.<\/span><\/p>\n

Ksi\u0105\u017cki nale\u017c\u0105ce do w\u0105growieckiego opactwa przechowywane by\u0142y tak\u017ce w ko\u015bcio\u0142ach znajduj\u0105cych si\u0119 pod patronatem opactwa, m. in. w Tarnowie Pa\u0142uckim. W 1640 roku znajdowa\u0142y si\u0119 tam, wg dokumentu wizytacji (cyt. tu za A. Wyrwa), \u201estaro\u017cytne ksi\u0119gi, gradua\u0142 i antyfonarz, psa\u0142terz r\u0119cznie pisany na pergaminie, Homilie Alkuina, Biblia \u0142aci\u0144ska i w j\u0119zyku polskim, Summa Anielska, ksi\u0119ga \u015bw. Augustyna \u201eO Pa\u0144stwie [Bo\u017cym]\u201d, Homilie Reiarda w sze\u015bciu tomach i katechizm soboru trydenckiego po polsku\u201d .<\/span><\/p>\n

Do najcenniejszych zabytk\u00f3w r\u0119kopi\u015bmiennych znajduj\u0105cych si\u0119 niegdy\u015b w klasztorze w\u0105growieckim nale\u017ca\u0142y dwie Biblie z XIII i XIV wieku, zachowane do dzisiaj. Pierwsza, zwana \u201e\u0142ekne\u0144sk\u0105\u201d, powsta\u0142a we Francji, w \u015brodowisku paryskim. Liczy 703 pergaminowe karty o wymiarach 15 na 10 cm, zdobione inicja\u0142ami figuralnymi, ro\u015blinnymi i zoomorficznymi. D\u00f3\u0142 lub g\u00f3r\u0119 inicja\u0142u zdobi ptak, rzadziej pies lub zaj\u0105c. Inicja\u0142y zdobione s\u0105 te\u017c wielobarwnymi zwojami p\u0119d\u00f3w ro\u015blinnych, rozetami, fantastycznymi zwierz\u0119tami i maszkarami. Natomiast marginesy wype\u0142nione s\u0105 filigranami, na przemian czerwonymi i niebieskimi. Tekst pisany jest minusku\u0142\u0105 gotyck\u0105, jednym atramentem. Ca\u0142y tom oprawiony jest w deski obci\u0105gni\u0119te sk\u00f3r\u0105 ze \u015bladami zapi\u0119cia na dwie klamry. Druga Biblia napisana zosta\u0142a w Wielkopolsce (w \u0141eknie\/W\u0105growcu?), na pergaminie tekstur\u0105 gotyck\u0105 po \u0142acinie w dw\u00f3ch kolumnach. Liczy 461 stron ozdobionych filigranowymi inicja\u0142ami. Obydwie Biblie znajduj\u0105 si\u0119 obecnie w Bibliotece K\u00f3rnickiej PAN.<\/span><\/p>\n

Najcenniejszym r\u0119kopisem, nie zachowanym do dzisiaj w ca\u0142o\u015bci, jest jednak Kronika w\u0105growiecka, ze wzgl\u0119du na sw\u0105 warto\u015b\u0107 historyczn\u0105. Powsta\u0142a na pocz\u0105tku XVII wieku, uzupe\u0142niona zosta\u0142a w pierwszej po\u0142owie XVIII w. Obecnie zachowanych jest 76 kart z 224 pierwotnie znajduj\u0105cych si\u0119 w r\u0119kopisie. Kronika sk\u0142ada si\u0119 z kilku cz\u0119\u015bci. Pierwsza omawia histori\u0119 opactwa w\u0105growieckiego podzielon\u0105 chronologicznie na rz\u0105dy kolejnych opat\u00f3w. Przy ka\u017cdym z nich autor lub autorzy dodaj\u0105 ich poszczeg\u00f3lne dokonania. Kolejne cz\u0119\u015bci zawieraj\u0105 kopiariusz dokument\u00f3w, przywileje wystawione dla opactwa, opisy granic wsi klasztornych. Do oklejenia ok\u0142adki u\u017cyty zosta\u0142 pergaminowy zapis nutowy, b\u0119d\u0105cy w trakcie bada\u0144. Kronika po wywiezieniu z W\u0105growca znajdowa\u0142a si\u0119 w Bibliotece fundacji hr. Baworowskiego i w klasztorze oo. Benedyktyn\u00f3w w Lubiniu. Obecnie przechowywana jest w klasztorze Ojc\u00f3w Cysters\u00f3w w W\u0105chocku.. Natomiast jej odpis znajduje si\u0119 w klasztorze cysterskim w Mogile.<\/span><\/p>\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 ksi\u0105\u017cek, tak\u017ce pochodz\u0105cych z zagranicy, oprawionych by\u0142o w Polsce. Najcz\u0119\u015bciej wi\u0119c kupowano lub otrzymywano w darze znacznie w\u00f3wczas ta\u0144sze ksi\u0105\u017cki bez ok\u0142adek, w formie poszyt\u00f3w, kt\u00f3re p\u00f3\u017aniej oprawiano, nie tylko w samym klasztorze, ale te\u017c w znanych warsztatach introligatorskich w kraju znajduj\u0105cych si\u0119 w Poznaniu, Wroc\u0142awiu czy Gda\u0144sku. Pierwszy Polak na stanowisku opata klasztoru w\u0105growieckiego, Andrzej Gozdawa Dzier\u017canowski, zaopatrywa\u0142 dodatkowo ksi\u0105\u017cki znajduj\u0105ce si\u0119 w bibliotece w superekslibris, tj. znak w\u0142asno\u015bciowy wyciskany na jednej z ok\u0142adek. Znak ten zachowa\u0142 si\u0119 na ok\u0142adce wspomnianej wy\u017cej Biblii z XIV w.<\/span><\/p>\n

Dzisiaj w\u015br\u00f3d odnalezionych pozosta\u0142o\u015bci by\u0142ej biblioteki klasztornej, w Polsce znajduje si\u0119 8 r\u0119kopis\u00f3w, 48 inkunabu\u0142\u00f3w, 22 polonica z XVI w. i 7 druk\u00f3w z okresu p\u00f3\u017aniejszego. Najwi\u0119cej ksi\u0105\u017cek przechowywanych jest w Bibliotece Katedralnej w Gnie\u017anie, Bibliotece K\u00f3rnickiej, Bibliotece Raczy\u0144skich w Poznaniu, Bibliotece Uniwersyteckiej w Poznaniu i Bibliotece Pozna\u0144skiego Towarzystwa Przyjaci\u00f3\u0142 Nauk. Pojedyncze egzemplarze posiada r\u00f3wnie\u017c Biblioteka Publiczna m. st. Warszawy i Seminarium Duchowne w Sandomierzu.<\/span><\/p>\n

Artur Wierzbicki<\/p>\n

Legendy i podania zwi\u0105zane z klasztorem w\u0105growieckim<\/b><\/p>\n

W\u015br\u00f3d spo\u0142eczno\u015bci lokalnych zawsze pojawia\u0142y si\u0119 opowie\u015bci dotycz\u0105ce miejsc dla nich szczeg\u00f3lnie wa\u017cnych. Nie inaczej by\u0142o w W\u0105growcu. Klasztor w\u0105growiecki, dzi\u0119ki kt\u00f3remu miasto zawdzi\u0119cza\u0142o sw\u00f3j rozw\u00f3j, dost\u0119pny by\u0142 przez wieki tylko dla os\u00f3b stanu duchownego. By\u0142 wi\u0119c, tak\u017ce ze wzgl\u0119du na sw\u0105 histori\u0119, dla wielu okolicznych mieszka\u0144c\u00f3w miejscem w pewnym stopniu tajemniczym, jeszcze na pocz\u0105tku ubieg\u0142ego wieku.<\/b><\/p>\n

Podania i legendy, nale\u017c\u0105ce do literatury ludowej i stanowi\u0105ce wa\u017cny element lokalnego folkloru, zwykle \u201eoswaja\u0142y\u201d t\u0119 tajemnicz\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107. Pozwala\u0142y tak\u017ce, zw\u0142aszcza w opowie\u015bciach o duchach, podkre\u015bli\u0107 wag\u0119 \u017cycia w zgodzie z normami moralnymi. Rozpowszechnione i znane w dziewi\u0119tnastym wieku, dzi\u015b s\u0105 ju\u017c jednak powszechnie zapomniane. Podania przedstawione poni\u017cej pochodz\u0105 z prac Gustawy i W\u0142adys\u0142awy Patro, Wojciecha \u0141ysiaka i ze zbior\u00f3w Archiwum Pa\u0144stwowego w Poznaniu.<\/p>\n

Pokutuj\u0105cy zakonnik <\/b><\/p>\n

\u201eW jednym z okien od po\u0142udniowej strony ko\u015bcio\u0142a ukazywa\u0142 si\u0119 duch jednego z pokutuj\u0105cych mnich\u00f3w. Duch ten ukazywa\u0142 si\u0119 punktualnie o p\u00f3\u0142nocy i pobrz\u0119kiwa\u0142 \u0142a\u0144cuchami, kt\u00f3rymi by\u0142 opasany, wywo\u0142uj\u0105c w okolicy postrach i os\u0142upienie.\u201d<\/p>\n

Poch\u00f3d mnich\u00f3w<\/b><\/p>\n

\u201eS\u0105 tacy, kt\u00f3rzy widzieli, jak w ciemn\u0105 noc obchodzi\u0142a opactwo i klasztor procesja pokutuj\u0105cych mnich\u00f3w z opatem na czele. W r\u0119kach trzymali p\u0142on\u0105ce \u015bwiece woskowe. Wszyscy \u015bpiewali \u017ca\u0142osn\u0105, ponur\u0105 pie\u015b\u0144. Gdy zapia\u0142 kur, zakonnicy znikali, by po roku pojawi\u0107 si\u0119 ponownie.\u201d<\/p>\n

Duch kasjera<\/b><\/p>\n

\u201eNa parterze opactwa w W\u0105growcu znajdowa\u0142a si\u0119 dawno przed I wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 kasa pa\u0144stwowa, czyli wydzia\u0142 finansowy starostwa. Pewnego razu znikn\u0119\u0142a z kasy znaczna suma pieni\u0119\u017cna w z\u0142ocie. Afera sta\u0142a si\u0119 przedmiotem rozm\u00f3w ca\u0142ego miasta i powiatu. Rendant, czyli kasjer, Zapa\u0142kiewicz zosta\u0142 usuni\u0119ty. D\u0142ugo jeszcze potem ludzie przekopywali piwnice, obstukiwali \u015bciany opactwa, przeszukiwali strych, by odszuka\u0107 t\u0119 ogromn\u0105 sum\u0119 pieni\u0119\u017cn\u0105. M\u00f3wiono, \u017ce noc\u0105 zjawia si\u0119 duch Zapa\u0142kiewicza, by zabra\u0107 ukryty skarb. Ducha tego widzia\u0142 podobno pan Szumski. Zapa\u0142kiewicz ubrany by\u0142 w czarn\u0105 jask\u00f3\u0142k\u0119, czarne \u015bwiec\u0105ce trzewiki, bia\u0142\u0105 koszul\u0119 i czarny krawat.\u201d<\/p>\n

Duchy r\u00f3\u017cne<\/b><\/p>\n

\u201ePewnego dnia duch wyst\u0105pi\u0142 w postaci olbrzymiej kury. Wkroczy\u0142a ona powoli do ko\u015bcio\u0142a przez g\u0142\u00f3wne wej\u015bcie. Przestraszeni ludzie pouciekali. Innym razem duchy mia\u0142y si\u0119 pokaza\u0107 str\u00f3\u017cowi w postaci ps\u00f3w, a gdy ten broni\u0105c si\u0119 przed nimi ci\u0105\u0142 je kijem, trafia\u0142 w pr\u00f3\u017cni\u0119. Jego w\u0142asne psy nastroszy\u0142y sier\u015b\u0107, ogony skuli\u0142y pod brzuch i wy\u0142y przera\u017aliwie.\u201d<\/p>\n

Pomniki b\u00f3stw<\/b><\/p>\n

\u201eW klasztorze w W\u0105growcu by\u0142 przed laty przeor, kt\u00f3ry \u017cy\u0142 niezbyt pobo\u017cnie i w swoim ogrodzie kaza\u0142 wznie\u015b\u0107 wyobra\u017cenia dwunastu poga\u0144skich bog\u00f3w. Gdy klasztor odwiedzi\u0142 kiedy\u015b jego prze\u0142o\u017cony i zobaczy\u0142 te postumenty, kaza\u0142 je natychmiast przewr\u00f3ci\u0107 i zatopi\u0107 w pobliskim jeziorze. Przeorowi polecono za\u015b, by na drogach dooko\u0142a miasta ustawi\u0142 dwana\u015bcie kolumn z obrazami \u015bwi\u0119tych.\u201d<\/p>\n

Olbrzymia ko\u015b\u0107<\/b><\/p>\n

\u201eW ko\u015bciele klasztornym, zbudowanym w ko\u0144cu ubieg\u0142ego wieku [tj. XVIII – przyp. A. W.] w W\u0105growcu, znajduje si\u0119 olbrzymia, skamienia\u0142a ko\u015b\u0107, kt\u00f3ra zosta\u0142a znaleziona podczas wykopywania do\u0142u pod fundamenty. Jest to g\u00f3rna cz\u0119\u015b\u0107 przedniej nogi mamuta, ale ludzie wierz\u0105, \u017ce jest to ko\u015b\u0107 jakiego\u015b olbrzyma.\u201d<\/p>\n

Srebrna trumienka<\/b><\/p>\n

\u201eW czasie przejazdu kr\u00f3la Jana Kazimierza przez W\u0105growiec, w okresie potopu szwedzkiego, zmar\u0142o mu najukocha\u0144sze dziecko. Zrozpaczeni rodzice zam\u00f3wili srebrn\u0105 trumienk\u0119 i pochowali dziecko w podziemiach klasztoru. Wiele zwiedzaj\u0105cych zatrzymywa\u0142o si\u0119 przed nisz\u0105, gdzie sta\u0142a ta srebrna trumienka.\u201d<\/p>\n

Podziemne ganki<\/b><\/p>\n

\u201eZ klasztoru – wed\u0142ug opowiada\u0144 ludzi – prowadzi podziemny ganek do Opactwa odleg\u0142ego o trzysta metr\u00f3w. Wychodzi on tam rzekomo w piwnicy. Drugi taki ganek prowadzi z klasztoru do ko\u015bcio\u0142a farnego (dwie\u015bcie pi\u0119\u0107dziesi\u0105t metr\u00f3w) i ko\u0144czy si\u0119 za g\u0142\u00f3wnym o\u0142tarzem. Z podw\u00f3rza klasztoru prowadzi podziemny ganek na ogr\u00f3d klasztorny w kierunku Nielby. Od strony podw\u00f3rza jest on zakratowany, a czwarty ganek wychodzi podobno a\u017c w D\u0119binie.\u201d<\/p>\n\n\n\n<\/colgroup>\n\n\n
<\/td>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

BIBLIOTEKA PRZED REMONTEM<\/strong><\/span><\/h3>\n

\"img095\"<\/p>\n

<\/object><\/p>\n

B<\/span><\/strong>IBLIOTEKA OBECNIE<\/span><\/strong><\/h3>\n

\"16)\"<\/p>\n

<\/object><\/p>\n

 <\/p>\n

ZA\u0141O\u017bYCIELE BIBLIOTEKI<\/span><\/strong><\/p>\n

\"217A\"<\/p>\n

<\/object><\/p>\n

PO\u015aWI\u0118CENIE BIBLIOTEKI<\/span><\/strong><\/h3>\n

\"253-4\"<\/p>\n

<\/object><\/p>\n

GO\u015aCIE W BIBLIOTECE<\/span><\/strong><\/h3>\n

\"1a\"<\/p>\n

<\/object><\/p>\n

—————————————————————————<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

„czynna w godz. 10.30 do 12.00 w drug\u0105 sobot\u0119 miesi\u0105ca.” e-maila do biblioteki: \u00a0 \u00a0 \u00a0bpwagrowiec@vp.pl Artur Wierzbicki Przed otwarciem biblioteki klasztornej Przygotowania do powstania biblioteki rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 na prze\u0142omie sierpnia i wrze\u015bnia 2004 roku. Wtedy zgromadzono w jednym pomieszczeniu ksi\u0105\u017cki rozproszone w ca\u0142ym budynku klasztornym, zw\u0142aszcza na strychu i gara\u017cach przyklasztornych. By\u0142y one przechowywane…<\/p>\n

\n Czytaj dalej<\/a>\n <\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":91,"menu_order":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","template":"","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"class_list":["post-72","page","type-page","status-publish","hentry"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wagrowiec.paulini.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/72","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wagrowiec.paulini.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/wagrowiec.paulini.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wagrowiec.paulini.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wagrowiec.paulini.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=72"}],"version-history":[{"count":18,"href":"https:\/\/wagrowiec.paulini.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/72\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2030,"href":"https:\/\/wagrowiec.paulini.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/72\/revisions\/2030"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wagrowiec.paulini.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/91"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wagrowiec.paulini.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=72"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}