{"id":14330,"date":"2021-12-04T12:17:08","date_gmt":"2021-12-04T11:17:08","guid":{"rendered":"http:\/\/wagrowiec.paulini.pl\/?p=14330"},"modified":"2021-12-04T12:17:08","modified_gmt":"2021-12-04T11:17:08","slug":"tradycja-kultu-sw-barbary-patronki-gornikow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wagrowiec.paulini.pl\/?p=14330","title":{"rendered":"Tradycja kultu \u015bw. Barbary \u2013 patronki g\u00f3rnik\u00f3w"},"content":{"rendered":"

Dzisiaj Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki obchodzi uroczysto\u015b\u0107 \u015bw. Barbary – jednej z najbardziej czczonych \u015bwi\u0119tych chrze\u015bcija\u0144skich. Jest patronk\u0105 g\u00f3rnik\u00f3w, hutnik\u00f3w, artylerzyst\u00f3w i flisak\u00f3w. Od 2009 r. \u015bw. Barbara jest tak\u017ce patronk\u0105 Starachowic (\u015awi\u0119tokrzyskie).<\/span><\/span><\/span><\/h2>\n

\u00a0<\/span><\/p>\n

\u015aw. Barbara (z \u0142ac. „cudzoziemka, obca” – obca w\u015br\u00f3d swoich) jest jedn\u0105 z najbardziej czczonych \u015bwi\u0119tych chrze\u015bcija\u0144skich. Jej wizerunki mo\u017cna spotka\u0107 w ko\u015bcio\u0142ach oraz w kopalniach. Najstarsza rze\u017aba przedstawiaj\u0105ca posta\u0107 \u015bwi\u0119tej z 1689 r. znajduje si\u0119 w kopalni soli w Wieliczce. Jest patronk\u0105 Archidiecezji Katowickiej. Jej posta\u0107 widnieje w herbach kilku polskich miast, np. Rudy \u015al\u0105skiej.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Wed\u0142ug podania \u015bw. Barbara urodzi\u0142a si\u0119 pod koniec III wieku w Nikomedii (dzisiejsza Turcja). By\u0142a c\u00f3rk\u0105 poganina, bogatego i wp\u0142ywowego cz\u0142owieka; jedynaczk\u0105, d\u0142ugo oczekiwan\u0105 przez rodzic\u00f3w. \u0141adna, wykszta\u0142cona i inteligentna mia\u0142a wielu adorator\u00f3w, lecz wszystkich odprawia\u0142a.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

\u00a0<\/span>Ojciec Barbary Dioskur, chc\u0105c uchroni\u0107 c\u00f3rk\u0119 przed niechcianymi konkurentami i ustrzec przed chrze\u015bcija\u0144stwem, zamkn\u0105\u0142 j\u0105 w specjalnie wybudowanej wie\u017cy. Zezwoli\u0142 jej jednak na wizyty nauczycieli. Jak podaje legenda, w\u015br\u00f3d nich by\u0142 chrze\u015bcija\u0144ski lekarz, kt\u00f3ry zapozna\u0142 dziewczyn\u0119 ze swoj\u0105 religi\u0105. Efektem by\u0142o nawr\u00f3cenie Barbary. W tajemnicy przed rodzicami przyj\u0119\u0142a chrzest i postanowi\u0142a po\u015bwi\u0119ci\u0107 si\u0119 Chrystusowi, \u017cyj\u0105c w dozgonnej czysto\u015bci.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

Zagniewany ojciec zakaza\u0142 c\u00f3rce praktykowania nowej religii, zn\u0119ca\u0142 si\u0119 nad ni\u0105 psychicznie i fizycznie. Barbara jednak nieugi\u0119cie trwa\u0142a w wierze. Dr\u0119czona przez ojca, uciek\u0142a do lasu i ukry\u0142a si\u0119 w grocie. Wydana przez pasterza, zosta\u0142a uj\u0119ta przez s\u0142u\u017cb\u0119 ojca i przekazana w\u0142adzom rzymskim. Poniewa\u017c nie chcia\u0142a wyrzec si\u0119 swojej wiary, torturowano j\u0105: biczowano, przypalano, kaleczono, szarpano \u017celaznymi szponami, obci\u0119to piersi, p\u0119dzono nago ulicami rodzinnego miasta; w ko\u0144cu zosta\u0142a skazana na \u015bmier\u0107 przez \u015bci\u0119cie mieczem.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

\u00a0<\/span>Wed\u0142ug tradycji ponios\u0142a \u015bmier\u0107 m\u0119cze\u0144sk\u0105 z r\u0105k swojego ojca w roku 306. Legenda g\u0142osi, \u017ce m\u0119cze\u0144stwu towarzyszy\u0142y cuda – w nocy mia\u0142 j\u0105 odwiedzi\u0107 Chrystus, zaleczy\u0107 jej rany i udzieli\u0107 komunii \u015bw.; ojciec po zabiciu c\u00f3rki zosta\u0142 pora\u017cony piorunem, a owce pasterza-zdrajcy zamieni\u0142y si\u0119 w szara\u0144cz\u0119.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

\u00a0<\/span>Po m\u0119cze\u0144skiej \u015bmierci \u015bw. Barbary bardzo szybko zacz\u0105\u0142 si\u0119 szerzy\u0107 jej kult. Na Wschodzie ju\u017c w VIII wieku imi\u0119 \u015bw. Barbary umieszczono pod dat\u0105 4 grudnia w kalendarzu Ko\u015bcio\u0142a greckiego (wraz ze \u015bw. Juliann\u0105) i Ko\u015bcio\u0142a syryjskiego. Na Zachodzie, w czasach papie\u017ca Grzegorza I Wielkiego (590-604), istnia\u0142o w Rzymie oratorium pw. \u015bw. Barbary – ulubione miejsce modlitwy papie\u017ca.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

\u00a0<\/span>Imi\u0119 \u015bw. Barbary zaznaczono pod dat\u0105 4 grudnia w kalendarzach z XI-XII wieku w Salzburgu, Eichstadt i Verden. Popularno\u015b\u0107 kultu \u015bw. Barbary na Zachodzie wzros\u0142a w okresie wypraw krzy\u017cowych (XI-XIII w.).<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

\u00a0<\/span>W Polsce najstarsze \u015blady kultu \u015bw. Barbary pochodz\u0105 z katedry krakowskiej. Mo\u017cna je znale\u017a\u0107 m.in. w kalendarzu XI-wiecznego Modlitewnika Gertrudy, c\u00f3rki Mieszka II. Pojawia si\u0119 w nim data 4 grudnia z imionami \u015bw. Barbary i Janiny.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

\u00a0<\/span>Od XV wieku \u015bw. Barbara jest patronk\u0105 Wydzia\u0142u Teologicznego Akademii Krakowskiej. Patronuje Akademii G\u00f3rniczo-Hutniczej.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

\u00a0<\/span>Najliczniej ko\u015bcio\u0142y pw. \u015bw. Barbary wznoszono na \u015al\u0105sku, w Ma\u0142opolsce i na Pomorzu. Do ko\u0144ca XVIII w. istnia\u0142y 104 ko\u015bcio\u0142y lub kaplice oraz 165 o\u0142tarzy \u015bw. Barbary. O popularno\u015bci kultu \u015bwi\u0119tej \u015bwiadczy fakt, \u017ce jej imi\u0119 by\u0142o cz\u0119sto nadawane przy chrzcie. Upowszechni\u0142o si\u0119 zw\u0142aszcza od XV w. Nosi\u0142a je\u00a0<\/span><\/span><\/span>\u017cona<\/span><\/span><\/span><\/a>Zawiszy Czarnego, potem ksi\u0119\u017cniczki z rodu Jagiellon\u00f3w oraz \u017cony kr\u00f3l\u00f3w: Barbara Zapolya i Barbara Radziwi\u0142\u0142\u00f3wna.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

\u00a0<\/span>Tradycja obchodzenia Barb\u00f3rki w Polsce pojawi\u0142a si\u0119 w 1354 r. Z ko\u0144ca XV w. znana jest, pochodz\u0105ca z dokumentu ksi\u0119cia o\u015bwi\u0119cimskiego Janusza, forma „Barbora”; ona da\u0142a pocz\u0105tek Barb\u00f3rki na \u015al\u0105sku.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

\u00a0<\/span>W ikonografii \u015bw. Barbar\u0119 ukazywano przede wszystkim jako patronk\u0119 dobrej \u015bmierci – w koronie i aureoli, w p\u0142aszczu z welonem, trzymaj\u0105c\u0105 palm\u0119 m\u0119cze\u0144stwa, kielich z hosti\u0105 lub monstrancj\u0119 albo wspart\u0105 na mieczu, od kt\u00f3rego zgin\u0119\u0142a. Cz\u0119sto w tle umieszczano wie\u017c\u0119, w kt\u00f3rej by\u0142a wi\u0119ziona, z trzema oknami symbolizuj\u0105cymi Tr\u00f3jc\u0119 \u015awi\u0119t\u0105. Czasami u st\u00f3p \u015bw. Barbary ukazywano jej ojca Dioskura.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

\u00a0<\/span>\u015aw. Barbara w spos\u00f3b szczeg\u00f3lny zwi\u0105zana jest z tradycj\u0105 g\u00f3rnicz\u0105. Tak naprawd\u0119 opiekuje si\u0119 jednak wszystkimi, kt\u00f3rzy podczas wykonywania swojej pracy ryzykuj\u0105 \u017cycie, np. saperami i marynarzami. Jej opieki szukaj\u0105 tak\u017ce hutnicy, flisacy, kamieniarze, kowale, ludwisarze, stra\u017cnicy, wi\u0119\u017aniowie, murarze i architekci. Nie wszyscy wiedz\u0105, \u017ce na Kaszubach „barb\u00f3rk\u0119” obchodz\u0105 rybacy. W tym dniu odprawiana jest uroczysta msza \u015bw. za tych, kt\u00f3rzy pracuj\u0105 na morzu. Dawniej pomocy \u015bw. Barbary wzywano podczas burzy, zapewne przyczyni\u0142 si\u0119 do tego przekaz o jej ojcu, kt\u00f3ry zosta\u0142 zabity piorunem.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

\u00a0<\/span>Dzie\u0144 4 grudnia jest tradycyjnym wielkim \u015bwi\u0119tym g\u00f3rnik\u00f3w nazywanym popularnie Barb\u00f3rk\u0105. W tym dniu zwyczajowo odbywaj\u0105 si\u0119 wyzwoliny na r\u0119bacza – czyli wprowadzenie m\u0142odych g\u00f3rnik\u00f3w do zawodu. \u015awi\u0119to to z typowo religijnego stopniowo przekszta\u0142ci\u0142o si\u0119 w bardzo \u015bwieck\u0105 tradycj\u0119 ludow\u0105. W czasach okupacji hitlerowskiej i stanu wojennego, \u015bw. Barbarze – opiekunce ludzi podziemia – poleca\u0142a si\u0119 polska konspiracja. \u015awi\u0119ta jest te\u017c opiekunk\u0105 rodzin i dobrej \u015bmierci. Nale\u017cy do tzw. 14 pomocnik\u00f3w w potrzebie.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n

\u00a0<\/span><\/p>\n

Stanis\u0142aw Karnacewicz PAP<\/span><\/span><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dzisiaj Ko\u015bci\u00f3\u0142 katolicki obchodzi uroczysto\u015b\u0107 \u015bw. Barbary – jednej z najbardziej czczonych \u015bwi\u0119tych chrze\u015bcija\u0144skich. Jest patronk\u0105 g\u00f3rnik\u00f3w, hutnik\u00f3w, artylerzyst\u00f3w i flisak\u00f3w. Od 2009 r. \u015bw. Barbara jest tak\u017ce patronk\u0105 Starachowic (\u015awi\u0119tokrzyskie). \u00a0 \u015aw. Barbara (z \u0142ac. „cudzoziemka, obca” – obca w\u015br\u00f3d swoich) jest jedn\u0105 z najbardziej czczonych \u015bwi\u0119tych chrze\u015bcija\u0144skich. Jej wizerunki mo\u017cna spotka\u0107 w ko\u015bcio\u0142ach…<\/p>\n

\n Czytaj dalej<\/a>\n <\/p>","protected":false},"author":68,"featured_media":14331,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-14330","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-glowna"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wagrowiec.paulini.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14330","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/wagrowiec.paulini.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wagrowiec.paulini.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wagrowiec.paulini.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/68"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wagrowiec.paulini.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=14330"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/wagrowiec.paulini.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14330\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14332,"href":"https:\/\/wagrowiec.paulini.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/14330\/revisions\/14332"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wagrowiec.paulini.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/14331"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wagrowiec.paulini.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=14330"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wagrowiec.paulini.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=14330"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wagrowiec.paulini.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=14330"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}